Hier werk je veilig, of je werkt niet.

Bron: Eindrapportage Shell Nederland - De veiligheid in de zorg.

Minister Hoogervorst heeft naar aanleiding van het belang dat Shell hecht aan veiligheid een onderzoek laten doen hoe de veiligheid in de zorg te vergroten is.

Het gehele verslag is te lezen op www.snellerbeter.nl.

Bij de presenatie van het rapport geeft Rein Willems aan: "Bij veiligheidsdenken gaat het om een cultuurverandering. Daarom hebben we ons rapport het motto meegegeven 'Hier werk je veilig, of je werkt niet'. Het benadrukt dat het gaat om een mentaliteitsverandering op alle niveaus, dus in de planning, de uitvoering, het beheer en de controle".

Het rapport doet enkele concrete aanbevelingen. Wij beperken ons echter tot enkele passages en adviezen uit dit rapport, waaruit maar weer al te duidelijk wordt dat de zorg eens flink moet worden doorgelicht.

In de managementsamenvatting staat vermeld:

In de Nederlandse ziekenhuizen overlijden jaarlijks 1.500 tot 6.000 mensen als gevolg van incidenten die te voorkomen waren geweest.
.. Op basis van eigenervaringen acht Shell een reductie van het aantal incidenten met 75% haalbaar binnen een periode van 15 jaar, bij een kostenbesparing op termijn van € 1 tot 3 miljard.

In het rapport luiden een aantal adviezen:

Advies 1:
Alle ziekenhuizen werken in 2008 met een gecertificeerd veiligheidsmanagementsysteem (VMS).

Advies 2:
Ziekenhuisdirecties eindverantwoordelijk voor veiligheid.

Advies 3:
Verzekeraars nemen veiligheid en kwaliteit mee in contractbesprekingen.

Advies 4:
De overheid moet daadkracht en verantwoordelijkheid tonen.

De kosten van incidenten in de zorg
In Nederland ontbreekt een duidelijk zicht op de omvang van het probleem van de veiligheid in de zorg. Dat komt doordat incidenten niet systematisch worden geregistreerd. Duidelijk is dat extra ligdagen als gevolg van incidenten direct bijdragen aan de kosten van de zorg. In de Verenigde Staten worden de kosten van incidenten in de zorg becijferd op $ 76,6 miljard. Voor Nederland zou dit neerkomen op een bedrag van € 4 miljard per jaar. Uit onderzoek van TNS NIPO blijkt dat met communicatiefouten in de zorg alleen al een bedrag van € 1,4 miljard euro per jaar gemoeid is, waarvan € 300 miljoen voor directe zorgkosten. Op basis van eigen ervaring acht Shell het realistisch om over een periode van 15 jaar het aantal incidenten met 75% te verminderen, hetgeen dan op termijn tot een besparing in Nederland van € 1-3 miljard zal kunnen leiden.

Analyse patiëntveiligheid
In Nederlandse ziekenhuizen overlijden elk jaar tussen de 1.500 en 6.000 mensen als gevolg van medische fouten die voorkomen hadden kunnen worden. Doordat de incidentenregistratie gebrekkig is, weten we eigenlijk niet goed wat er mis gaat.Veel ziekenhuizen hebben een gesloten bedrijfscultuur, waardoor incidenten niet gemeld worden. Bovendien zijn de verantwoordelijkheden voor kwaliteit en veiligheid niet helder gedefinieerd. Het resultaat: van incidenten wordt niet geleerd.

Gebrekkige incidentregistratie
Het aantal van 1.500 tot 6.000 mensen dat jaarlijks overlijdt als gevolg van medische fouten is een schatting.
..... Dit komt omdat incidenten niet systematisch worden geregistreerd. Weliswaar kent elk ziekenhuis een MIP-commissie (Meldingscommissie Incidenten Patiëntenzorg), maar lang niet alle incidenten worden bij deze commissie gemeld. Dit geldt zeker voor kleinere incidenten, of voor bijna-ongelukken. Dit is een zeer ernstige situatie .....

Ziekenhuisdirecties sturen niet op veiligheid
De verantwoordelijkheid voor de kwaliteit en de veiligheid van de zorg is in de meeste ziekenhuizen niet adequaat geregeld. Duidelijk is dat ziekenhuisdirecties eindverantwoordelijkheid dragen voor de veiligheid in hun ziekenhuizen. In de praktijk ontbreekt het hen echter aan middelen om te sturen op kwaliteit en veiligheid. De incidentenregistratie is gebrekkig. Bovendien laten veel maatschappen zich niet aansturen op kwaliteit en veiligheid.Van periodieke functioneringsgesprekken waarin veiligheid en kwaliteitszorg een vaste plek hebben, is in het geheel geen sprake.

Maak ziekenhuisdirecties eindverantwoordelijk voor veiligheid
De directies of raden van bestuur van ziekenhuizen dienen volledig eindverantwoordelijk te zijn voor de veiligheid van patiënten en medewerkers in hun organisatie. Om deze verantwoordelijkheid
waar te kunnen maken, moeten zij de mogelijkheden van sancties hebben, wat nu slechts in zeer beperkte mate het geval is.

Laat het ziekenhuis profiteren van investeringen in veiligheid
Bij Shell is gebleken dat een investering in veiligheid in eerste instantie geld kost, maar zichzelf op de lange duur terugverdient.
Doordat er minder fouten worden gemaakt, worden extra kosten voorkomen. Door betere zorg voor de werkprocessen, zullen deze
bovendien efficiënter verlopen.