|
Hulpverleners in de gezondheidszorg die patiënten naar de andere wereld helpen. Daarover schreef ex-verpleegkundige Paula Lampe het boek Engelen des Doods. ‘Het gaat om ruim 2700 moorden’. Hulpverleners in de gezondheidszorg moeten alerter worden, vindt Paula Lampe. Het moet voor iedereen duidelijk zijn dat kwaadwillenden in de gezondheidszorg ongestoord hun gang kunnen gaan. Niemand verwacht dat degene die wordt geacht de patiënt te verzorgen, hem juist het hoekje om helpt. Maar dat gebeurt wel. Natuurlijk is het risico niet groot dat je in een ziekenhuis of andere gezondheidsinstelling slachtoffer wordt van een seriemoordenaar. Lampe: ‘Die kans is ongeveer net zo groot als dat je door de bliksem wordt getroffen. Maar als het onweert, ga je niet rechtop in een open veld staan.’ Ze wil geen paniek zaaien, maar bestudering van gevallen als die van de Haagse verpleegkundige Lucia de B., die tot levenslang is veroordeeld voor zes moorden, heeft Lampe geleerd dat het vaak jaren duurt voordat moordenaars door de mand vallen. Daar komt bij dat ze uit eigen ervaring weet hoe lastig klikken is. ,,In de tijd dat ik zelf als verpleegkundige op een kinderafdeling werkte, droeg ik mijn dienst niet graag over aan een collega van wie ik wist dat ze onaardig was tegen, vaak doodzieke, kinderen. Ik heb nooit mijn mond opengedaan.’’ Een van de redenen dat hulpverleners het moeilijk vinden over elkaar te klagen, is dat er door de hoge werkdruk een groot saamhorigheidsgevoel ontstaat. Bovendien, zegt Lampe, zijn werknemers in de gezondheidszorg altijd bang zelf te worden aangeklaagd. De belangrijkste reden is echter dat niemand, de patiënt, de familie, noch de collega, kan geloven dat de hulpverlener eigenlijk een monster is. Meestal gaat het immers om hardwerkende, betrokken mensen. Daar zit hem deels het probleem, zegt de oud-verpleegkundige. Van de gevallen die zij heeft bestudeerd, zijn er veel met een geschiedenis van zelfmoordpogingen, zelfverminking en verslavingen, vaak als gevolg van een traumatische jeugd. Mensen met zo’n achtergrond komen relatief vaak in een verzorgend beroep terecht, zo blijkt uit wetenschappelijk onderzoek. Wat ze tekort zijn gekomen aan liefde en zorg, proberen ze te compenseren door zich belangrijk te maken voor anderen. Hun ijver en hun betrokkenheid bij hun patiënten zijn ziekelijk, zegt Lampe, maar leidinggevenden zijn juist blij met werknemers die zich steeds als vrijwilliger opwerpen als een collega ziek is. Klagers worden niet gewaardeerd en meestal niet serieus genomen. ,,Afschuwelijk, maar dat is de praktijk,’’ weet Lampe. Afdelingshoofden hebben reden hun houding te veranderen, vindt ze. De sinds 1975 65 wereldwijd door de rechter schuldig bevonden daders in de gezondheidszorg pleegden samen in elk geval 273 moorden, deden 58 pogingen daartoe en werden veroordeeld voor dertien maal doodslag. Lampe schrijft: ‘Als we het aantal vermoedelijke slachtoffers van veroordeelde daders, de wegens gebrek aan bewijs of wegens vormfouten vrijgesproken verdachten én de verdachten van nog lopende zaken meetellen, komen daar nog eens ruim 2500 moorden en ruim honderd pogingen tot moord bij.’ De wetenschap heeft deze moordenaars pas sinds enkele jaren als aparte categorie omarmd. Lampe: ,,Waarschijnlijk heeft niemand ooit de link gelegd tussen het ene geval en het andere. Op het moment dat de media over zo’n drama berichten, is het vorige vaak al vergeten. Maar als je ze naast elkaar legt, zie je duidelijke overeenkomsten.’’ Lampe bestudeerde ruim honderd gevallen van artsen, verpleegkundigen en paramedici die zich vergrepen aan patiënten. Ze deelde zelf, na overleg met betrokken wetenschappers, de daders in vijf categorieën in: de naar aandacht hunkerende dader, de megalomane dader, de erotomane en de psychisch of cerebraal gestoorde dader en de dwangmatig hulpverlenende dader. Vrijwel allemaal lijden ze aan wat Lampe het Moeder Teresa-syndroom noemt: ze hebben een obsessieve neiging tot verzorgen. Van elk type dader geeft ze een voorbeeld. Zo valt Lucia de B. in de categorie ‘naar aandacht hunkerend’ en is de beruchte Engelse huisarts Harold Shipman een ‘dwangmatige’ hulpverlener. Hij werd veroordeeld voor de moord op in elk geval 171 vrouwelijke en 44 mannelijke patiënten, door hen te injecteren met morfine. In 1998 rook een advocate onraad toen bleek dat haar moeders testament vlak voor haar onverwachte overlijden ten gunste van de dokter was veranderd. Tot zijn ontmaskering werd Shipman door zijn patiënten op handen gedragen.
Paula Lampe, Engelen des doods; Karakter Uitgevers BV. Prijs € 14,99 -------------------------------------------------------------------------------- Bron: Algemeen Dagblad |